Zaparowane okna jesienią. Kiedy pomoże rekuperacja?

Rekuperacja pomaga na zaparowane okna od wewnątrz, gdy wilgoć bierze się z braku wymiany powietrza, czyli z gotowania, kąpieli, suszenia prania i oddychania domowników w szczelnym budynku. Rekuperacja nie pomoże jednak, jeśli przyczyną jest uszkodzenie konstrukcji budynku czy dachu np. przeciek, zawilgocenie. Zanim cokolwiek kupisz, ustal, z czym masz do czynienia.

Dlaczego okna parują od środka właśnie jesienią?

Powietrze w domu zawsze zawiera parę wodną. Gdy dotyka powierzchni chłodniejszej niż jego temperatura punktu rosy, para skrapla się i widzisz mgiełkę, a potem krople.

Przykład: przy 20°C i wilgotności 50% punkt rosy wynosi około 9°C. Przy wilgotności 60% jest to już około 12°C.

Poniższa tabela przedstawia wpływ braku rekuperacji na parowanie szyb: im wyższa wilgotność w pokoju (20°C), tym łatwiej o kondensację pary na oknach.

Jesienią zewnętrzna szyba i jej brzegi bywają zimniejsze, więc skraplanie zaczyna się najpierw tam.
Jesienią nakładają się dwa czynniki: spada temperatura na zewnątrz, więc szyby się wychładzają. A po drugie zamykamy okna, dużo rzadziej je otwieramy, więc wilgoć z domu nie ma dokąd uciec.

To dlatego wilgoć w domu jesienią jest tak zauważalna. Latem okna są często otwarte, a w mroźną zimę powietrze z zewnątrz jest bardzo suche. Jesień, wilgotna i chłodna, to najtrudniejszy moment.

Czy zaparowane szyby zawsze oznaczają złą wentylację?

Nie, ale to najczęstsza przyczyna. Warto rozróżnić kilka sytuacji.

Gdy para występuje po wewnętrznej stronie szyby, zwykle oznacza to zbyt wysoką wilgotność w pomieszczeniu lub zimną szybę. Tym zajmuje się ten artykuł.

Inne zjawisko, z jakim mamy do czynienia, to para na zewnętrznej stronie szyby. Czasem pojawia się rano w nowoczesnych, bardzo dobrze ocieplonych domach. To zwykłe normalne zjawisko i nie świadczy o problemie w domu. Pojawia się też para między szybami i świadczy to prawdopodobnie o rozszczelnieniu szyby zespolonej. Wentylacja tego nie naprawi, potrzebna jest ocena producenta lub serwisu. Okna zaparowanie tylko w jednym miejscu, na przykład w rogu lub przy jednym oknie. Może wskazywać na mostek termiczny lub nieszczelny montaż okna.

Dlatego samo zaparowane okno od wewnątrz to sygnał, a nie diagnoza o złej wentylacji. Dopiero zestawienie z innymi objawami (zapach wilgoci czy stęchlizny, pleśń w narożnikach, łuszcząca się czy odpadająca farba lub tynk, duszność po nocy, zaduch w pomieszczeniach) pokazuje, że wymiana powietrza jest za mała.

Co sprawdzić, zanim zdecydujesz się na rekuperację?

Wystarczy kilka prostych kroków, które nic nie kosztują lub kosztują niewiele, ale pomogą ustalić, czy rzeczywiście wentylacja w całym domu nie działa i należy przedsięwziąć poważne działania, które temu zapobiegną. Albo okaże się, że problem dotyczy jednego pomieszczenia i nie jest związany ze złą wentylacją, a np. z zaciekaniem wody z dachu.

1. Zmierz wilgotność. Tani higrometr wystarczy. W sezonie grzewczym zwykle przyjmuje się, że komfortowy zakres to około 40–60%. Mierz w sypialni rano i w salonie wieczorem, a nie tylko raz.
2. Sprawdź dopływ powietrza. W domach z wentylacją grawitacyjną świeże powietrze powinno dostawać się do środka przez nawiewniki lub nieszczelności. Jeśli okna są nowe i szczelne, a nawiewników brak lub są zamknięte lub zaklejone, komin wentylacyjny nie ma czym „pracować”. Warto wykonać nawiewniki jeśli ich nie ma, przy wentylacji grawitacyjnej mogą być wsparciem wentylacji.
3. Sprawdź wywiew. Przyłóż do kratki wentylacyjnej w kuchni lub łazience kartkę papieru. Jeśli nie przywiera, ciąg jest słaby lub żaden.
4. Oceń źródła wilgoci. Suszenie prania w mieszkalnej części domu może oddać do powietrza nawet kilka litrów wody po jednym praniu. Dodaj gotowanie bez okapu, długie prysznice, akwaria i dużo roślin.
5. Pomyśl o wieku budynku. W domu świeżo wybudowanym lub po remoncie schną tynki i jastrychy. Przez pierwsze miesiące, a często dłużej, zwiększona wilgotność jest naturalna i może wymagać dodatkowego osuszania.
6. Obserwuj, gdzie parują szyby. Jeśli dzieje się to przy każdym oknie i w całym domu, wskazuje to na nadmiar wilgoci, która nie jest skutecznie usuwana. Jeśli w jednym miejscu, pomieszczeniu części domu, szukaj przyczyny lokalnej, może tkwi ona w wadzie, uszkodzeniu tynku przy oknach, zaciekaniu wody.

Rekuperacja w wilgotność: kiedy rekuperacja może pomóc, a kiedy potrzebne są inne działania?

Rekuperacja, czyli wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, stale wywiewa zużyte, wilgotne powietrze z kuchni, łazienek i innych pomieszczeń, a nawiewa świeże do sypialni i salonu. Ciepło z usuwanego powietrza, dzięki wymiennikowi ciepła w rekuperatorze, jest przekazywane do nawiewanego, więc wymiana nie wychładza domu.

Rekuperacja poradzi sobie z usuwaniem wilgoci bardzo skutecznie w kilku sytuacjach:

• Dom jest szczelny i ma wentylację grawitacyjną, która nie nadąża.
• Wilgoć pochodzi z codziennego życia: gotowania, kąpieli, oddychania, prania.
• Para, skroplona woda na oknach od środka pojawia się przy zamkniętych oknach, szczególnie rano, po nocy.
• Chcesz wymieniać powietrze bez otwierania okien i bez strat ciepła.

Kiedy rekuperacja nie wystarczy:

• Przeciek lub zawilgocona konstrukcja, wówczas wentylacja nie usunie wody, która wnika przez dach, fundament lub instalację.
• Mostki termiczne są przyczyną wilgoci, np. jeśli ściana w narożniku jest zimna, wilgoć będzie się na niej skraplać i w rezultacie spowoduje wykwity pleśni, nawet przy dobrej wentylacji. Potrzebne jest docieplenie lub naprawa, uszczelnienie tego miejsca i najbliższej okolicy tego punktu.
• Stare, nieszczelne okna, brak ocieplenia wokół nich, wtedy bardzo zimna szyba skropli wilgoć nawet przy rozsądnej wilgotności powietrza.

Rekuperacja zwykle obniża wilgotność wewnątrz, gdy wilgoć powstaje w domu, bo dobrze wymienia powietrze, usuwając wilgotne powietrze wewnętrzne i wpuszczając świeże z zewnątrz. Jej skuteczność zależy jednak od tego, co jest przyczyną problemu.

Czy rekuperację można zamontować w użytkowanym domu?

Tak, w wielu przypadkach to możliwe, choć trudniejsze niż w budynku na etapie budowy. Zasadniczo są dwie drogi. System kanałowy, jak w domach budowanych od początku. Wymaga jednak miejsca na rekuperator (np. kotłownia, pomieszczenie gospodarcze, strych) oraz poprowadzenia kanałów, często w sufitach podwieszanych, zabudowach, w szachtach wentylacyjnych lub na poddaszu.

Drugim rozwiązaniem jest urządzenie bez sieci kanałów, tzw. rekuperatory ścienne, decentralne. Są łatwiejsze w montażu, wystarczy jeden przewiert przez ścianę zewnętrzną budynku, przykładem takiego rozwiązania jest rekuperator ścienny Direct AV60. Obsługuje on pojedyncze pomieszczenia do 46 m2 i daje efekt lokalnie, więc jego działanie jest ograniczone w porównaniu z centralny system rekuperacji. Jednak niewątpliwą zaletą rekuperatora ściennego jest elastyczność montażu, dlatego jest wykorzystywany głównie w budynkach użytkowanych, zapewniając dobrą wymianę powietrza przy ograniczonych stratach ciepła.

Rozważasz rekuperację w swoim nowym lub użytkowanym domu?

Podaj podstawowe informacje o budynku i sprawdź wstępny dobór rekuperatora oraz orientacyjny koszt urządzenia i materiałów. Wynik otrzymasz od razu, bez podawania danych kontaktowych.

Kalkulacja nie obejmuje montażu i nie zastępuje projektu instalacji rekuperacji, który możesz nam zlecić, poprzez wypełnienie formularza na stronie:

Przykład z realizacji aeroVent: zamontowany rekuperator ścienny Direct AV60 w pokoju nastolatki

Objawy: zaparowane okna szczególnie w sypialniach rano, w dwóch pokojach wykwity pleśni na ścianie, także w pobliżu okna łuszcząca się farba od pleśni, w innych pokojach zawilgocenie przy oknach.

Przyczyna: dom z roku 2014, o powierzchni 110 m², prosta bryła z płaskim dachem, dobrze ocieplony, 3-szybowe okna, dom bez systemu rekuperacji. Problem z zaparowanymi oknami i skraplającą się wodą od wewnątrz występuje jesienią, na wszystkich oknach, ale szczególnie jest to uciążliwe w jednym pokoju o powierzchni 10 m² ponieważ praktycznie brak w nim wentylacji, tj. komina wentylacyjnego i kratki wentylacyjnej, zamontowany jedynie jeden nawiewnik w oknie, ale nie spełnia swoje funkcji – brak nawiewu, skutecznej wymiany powietrza przy szczelnych oknach. Efektem złej wentylacji są zaparowane okna i co gorsza pleśń na ścianach.

Grzyb jest regularnie usuwany, ale wykwity ciągle powracają. Budynek jest dobrze zaizolowany, nie ma przecieków z zewnątrz, parapety i okna są dobrze uszczelnione, więc przyczyna leży ewidentnie w braku wentylacji.

Zastosowane rozwiązanie: w pokoju dziecka zamontowano rekuperator ścienny (decentralny) aeroVent Direct AV60.

Efekt: rekuperator ścienny zamontowany wiosną, 8 miesięcy temu, z początkiem jesieni nawiewnik został zamknięty, a szyby nie są zaparowane, nie skrapla się na nich woda od wewnątrz, obniżony poziom wilgotności do 55%. Teraz w pokoju jest cieplej, nie ma uczucia przeciągu.

Przed montażem rekuperatora, przez otwarty nawiewnik okienny wchodziło zimne powietrze, które wychładzało pomieszczenie i generowało straty ciepła, a mimo wszystko nawiewnik nie spełniał swojej funkcji – czyli nie zapewniał odpowiedniej cyrkulacji powietrza.

Od czego zacząć dobór rekuperatora i oszacowanie kosztów?

• Zmierz wilgotność i sprawdź, czy problem dotyczy całego domu. Tani higrometr wystarczy. W sezonie grzewczym przyjmuje się, że komfortowy i bezpieczny zakres to około 40–60% – na co zwraca uwagę m.in. raport Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dotyczący jakości powietrza w pomieszczeniach.
• Wyeliminuj oczywiste źródła: wietrz krótko i intensywnie, używaj okapu, susz pranie w wentylowanym miejscu.
• Sprawdź stan okien i budynku, czy nie ma przecieków i zimnych czy zawilgoconych miejsc.
• Jeśli wilgoć wynika z braku wymiany powietrza, oceń, czy rekuperacja jest możliwa w Twoim domu. Warto poradzić się specjalisty, instalatora.
• Oszacuj koszt urządzenia i materiałów w kalkulatorze, a przed decyzją zleć projekt instalacji. Zapoznaj się z aktualnymi kosztami rekuperacji, w naszym artykule blogowym: Ile kosztuje rekuperacja? Ceny, montaż i eksploatacja

Zaparowane okna są dobrym powodem, by dokładnie przyjrzeć się wentylacji, ale decyzję o rekuperacji warto oprzeć na pomiarach i diagnozie oraz opinii specjalisty, a nie na samym objawie.
Poznaj 7 sposobów na poprawę wentylacji w domu.

Najczęstsze pytania o zaparowane okna i rekuperację

Zanim podejmiesz decyzję o inwestycji w system wentylacji, zapoznaj się z odpowiedziami na pytania, które najczęściej pojawiają się przy problemach z wilgocią jesienią.